Ενισχύοντας και ενδυναμώνοντας τις τοπικές κοινότητες σε απομακρυσμένες περιοχές στο πεδίο της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων
Ξεκίνησαν κοινές δράσεις της Πρωτοβουλίας και των Κινητών Ιατρικών Μονάδων (ΚΙΜ) της ΜΚΟ Αναγέννηση & Πρόοδος για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, γύρω από ζητήματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.
Στα τέλη του 2025 ξεκίνησε η συνεργασία της Πρωτοβουλίας με τις ΚΙΜ, οι οποίες υλοποιούνται από την ΜΚΟ «Αναγέννηση και Πρόοδος», με αποκλειστική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Στόχος είναι η περαιτέρω ενίσχυση των τοπικών κοινοτήτων και η προώθηση της ψυχικής ευημερίας παιδιών και εφήβων σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Οι πρώτες κοινές αποστολές πραγματοποιήθηκαν σε Σέριφο, Κάσο, Αστυπάλαια και Αλόννησο, συνδυάζοντας την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας με δράσεις ενημέρωσης, επιμόρφωσης και δικτύωσης σε επίπεδο κοινότητας.
Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων, η Πρωτοβουλία ενημέρωσε επαγγελματίες υγείας και εκπαίδευσης για τα επιμορφωτικά της προγράμματα, και κατέγραψε ανάγκες και προτεραιότητες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, μέσα από συζητήσεις με τοπικούς φορείς και επαγγελματίες. Παράλληλα, ανταποκρίθηκε σε συγκεκριμένα αιτήματα για δράσεις, όπως ομάδες γονέων, ενημερωτικές παρουσιάσεις και θεματικές συζητήσεις με εφήβους, καθώς και δραστηριότητες που ενισχύουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες της κοινότητας γύρω από ζητήματα ψυχικής υγείας. Μέσα από αυτές τις δράσεις, ενισχύθηκε η σύνδεση με τις τοπικές δομές και διερευνήθηκαν δυνατότητες για πιο συστηματική συνεργασία και παρουσία στο μέλλον.
Η εμπειρία από τις επισκέψεις ανέδειξε σημαντικές προκλήσεις. Στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας το ιατρικό προσωπικό είναι συχνά περιορισμένο και μεταβαλλόμενο, ενώ το νοσηλευτικό προσωπικό αποτελεί τον πιο σταθερό πυλώνα συνεργασίας σε επίπεδο κοινότητας. «Δεν υπάρχει οργανωμένος ανιχνευτικός έλεγχος ψυχικής υγείας, παρότι η ανάγκη είναι σαφής, και η πρόσβαση σε παιδοψυχιατρική αξιολόγηση παραμένει χρονοβόρα και οικονομικά επιβαρυντική για πολλές οικογένειες», αναφέρει η ψυχίατρος παιδιών & εφήβων και μέλος της επιστημονικής επιτροπής της Πρωτοβουλίας, Έφη Καψιμάλλη, προσθέτοντας: «Στη σχολική κοινότητα καταγράφηκε υψηλό ενδιαφέρον και ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευτικών, αλλά και σημαντική ανομοιογένεια μεταξύ περιοχών ως προς τη διαθεσιμότητα υποστηρικτικών υπηρεσιών και τη δυνατότητα διαχείρισης κρίσιμων περιστατικών».
Οι ανάγκες που αναδεικνύονται από τις τοπικές κοινότητες σχετίζονται κυρίως με την ενημέρωση και την καθοδήγηση σε ζητήματα που αφορούν τη γονική φροντίδα, τις νευροαναπτυξιακές δυσκολίες, τη διαχείριση συμπεριφοράς και ορίων, τη χρήση ουσιών, τις ψυχοκοινωνικές κρίσεις, καθώς και σημαντικές οικογενειακές μεταβάσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράφεται για δράσεις όπως ομάδες γονέων, θεματικές συζητήσεις με εφήβους και επιμορφωτικές δραστηριότητες για επαγγελματίες υγείας και εκπαίδευσης, που ενισχύουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες της τοπικής κοινότητας γύρω από ζητήματα ψυχικής υγείας.
Η συνδυασμένη παρουσία της Πρωτοβουλίας με τις ΚΙΜ φαίνεται να ενισχύει την αποδοχή των δράσεων από την εκάστοτε τοπική κοινωνία, και να συμβάλλει στην ανάπτυξη συνεργασιών με τις δομές ανά περιοχή. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τη σημασία της επιτόπιας παρουσίας για την κατανόηση των αναγκών της κοινότητας και υπογραμμίζει την ανάγκη για συνέχιση της επικοινωνίας, του συντονισμού και της συστηματικής συνεργασίας, ώστε οι παρεμβάσεις να έχουν μακροπρόθεσμη διάρκεια και ισχυρότερο αντίκτυπο.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία εστιάζει στην ενδυνάμωση των επαγγελματιών και των τοπικών δικτύων μέσα από δράσεις ενημέρωσης, επιμόρφωσης και ανταλλαγής εμπειριών, καθώς και στη συστηματική καταγραφή των αναγκών και της εμπειρίας πεδίου. Παράλληλα, αξιοποιούνται εργαλεία παρακολούθησης των επισκέψεων και διαδικτυακής επανασύνδεσης με τις τοπικές δομές, με στόχο τη διατήρηση της συνεργασίας και τη σταδιακή ενίσχυση της τοπικής επάρκειας σε ζητήματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.
Η ανταπόκριση των κοινοτήτων μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα θετική και η σύμπραξη της Πρωτοβουλίας με τις Κινητές Ιατρικές Μονάδες θα συνεχιστεί για όλο το 2026, συμβάλλοντας με τρόπο απτό και ουσιαστικό στην ενίσχυση της πρόληψης και την ενδυνάμωση των πιο απομακρυσμένων περιοχών σε ζητήματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.
- Το πρόγραμμα της Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων καταρτίζεται και υλοποιείται από ένα πανελλαδικό Δίκτυο φορέων και επαγγελματιών ψυχικής υγείας του δημοσίου τομέα, σε συνεργασία με το Child Mind Institute (Νέα Υόρκη) και με τη στήριξη του Υπουργείου Υγείας.
Η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων υποστηρίζεται αποκλειστικά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του ΙΣΝ. - Οι Κινητές Ιατρικές Μονάδες (ΚΙΜ) είναι μια πρωτοβουλία από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) σε συνεργασία με την Aνώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (ΑΕΜΥ), στο πλαίσιο υλοποίησης του Εθνικού Προγράμματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στο οποίο φορέας υλοποίησης είναι η ΜΚΟ Αναγέννηση & Πρόοδος υπό την επιστημονική επίβλεψη της Α΄ Ορθοπαιδικής Χειρουργικής Κλινικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.