Το πρώτο βήμα

Ξεκινήστε με αυτό που παρατηρείτε, όχι με αυτό που του καταλογίζετε: «Δεν σου ζητάω να απομακρυνθείς από τους φίλους σου. Παρατήρησα ότι κοιμάσαι λιγότερο και η διάθεσή σου έχει πέσει. Μήπως να το εξετάσουμε μαζί;»

Τι είναι σύνηθες;

• Οι πολλές ώρες από μόνες τους δε σημαίνουν πρόβλημα. Μέσα σε μία συσκευή χωρούν μάθημα, φίλοι, μουσική, έμπνευση και διασκέδαση. Μετράει ο σκοπός και ο αντίκτυπος – όχι μόνο ο χρόνος.
• Η διαδικτυακή σύνδεση είναι πραγματική σύνδεση. Για πολλούς εφήβους, στο κινητό συνεχίζονται οι φιλίες μετά το σχολείο. Μια ξαφνική απαγόρευση μπορεί να έχει πραγματικό κοινωνικό κόστος.
• Η ανεξαρτησία και η ιδιωτικότητα είναι αυξανόμενες ανάγκες. Οι γονείς έχουν ακόμη ρόλο στην ασφάλεια, αλλά η επίβλεψη πρέπει να γίνεται πιο διαφανής και λιγότερο παρεμβατική καθώς αυξάνεται η υπευθυνότητα.
• Οι εφαρμογές είναι σχεδιασμένες να κρατούν τους ανθρώπους «κολλημένους». Οι ειδοποιήσεις, η αυτόματη αναπαραγωγή, τα «σερί», το ατέλειωτο σκρολάρισμα, και η ανάγκη να απαντάς άμεσα, μπορούν να κάνουν οποιονδήποτε να χάσει την αίσθηση του χρόνου. Η περιστασιακή υπερβολική χρήση δεν είναι το ίδιο με μια επίμονη επιβλαβή συνήθεια.

Πρέπει να ανησυχήσετε όταν:

• Το κινητό περιορίζει επανειλημμένα σημαντικά κομμάτια της ζωής. Ο ύπνος, το σχολείο, η άσκηση, η διατροφή, οι δια ζώσης σχέσεις, οι υποχρεώσεις, ή τα ενδιαφέροντα επηρεάζονται σταθερά.
• Ο έφηβός σας θέλει να περιορίσει τη χρήση αλλά δεν μπορεί. Ελέγχει αυτόματα το κινητό, παραβιάζει επανειλημμένα τα όρια που ο ίδιος έχει θέσει, ή συνεχίζει τη χρήση παρά τις συνέπειες που αναγνωρίζει.
• Το κινητό έχει γίνει ο κύριος τρόπος ρύθμισης της διάθεσης ή της αυτοεκτίμησης. Βασίζεται σε αυτό για σχεδόν κάθε δυσάρεστο συναίσθημα, ή η διαδικτυακή ανατροφοδότηση καθορίζει έντονα το πώς νιώθει για τον εαυτό του.
• Η χρήση δεν σταματά παρά τις ξεκάθαρες συνέπειες. Διαπιστώνετε ότι το παιδί χρησιμοποιεί κινητό κρυφά τη νύχτα, ή καθυστερεί επανειλημμένως, οι σχολικές του επιδόσεις πέφτουν, οδηγεί επικίνδυνα, κάνει απρογραμμάτιστα έξοδα ή τσακώνεται με άλλα μέλη της οικογένειας.
• Υπάρχουν ευρύτερες αλλαγές στην ευεξία. Χαμηλή διάθεση, άγχος, δυσκολίες προσοχής, ανησυχίες για τη διατροφή, απομόνωση, εκφοβισμός, ή αυτοτραυματισμός χρειάζονται αξιολόγηση από μόνα τους. Το κινητό μπορεί να είναι αιτία, αλλά μπορεί να είναι μια στρατηγική αντιμετώπισης, ή και τα δύο.

Τι να προσέξετε

Κοιτάξτε μαζί για τρία στοιχεία: το παιδί χάνει τον έλεγχο; Υπάρχει πραγματική ζημιά; Συνεχίζει ακόμα κι όταν βλέπει ότι τον βλάπτει; Ένα υψηλό σύνολο ωρών ή ένα σαββατοκύριακο κολλημένο στην οθόνη δεν φτάνουν από μόνα τους – το ζητούμενο είναι η καθημερινή συνήθεια.

Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε

Δοκιμάστε μαζί μια αλλαγή δύο εβδομάδων

1. Δείτε τη συνολική εικόνα, όχι κάθε μήνυμα. Ζητήστε από τον έφηβό σας να αναθεωρήσετε μαζί τη χρήση ανά εφαρμογή και ώρα της ημέρας. Διαχωρίστε τη χρήση που εξυπηρετεί κάτι (μάθημα, παρέα, έκφραση, κ.λπ.) από τη χρήση που γίνεται παρορμητικά ή που νιώθετε ότι σας παρασύρει και δε σταματάει.
2. Επιλέξτε έναν στόχο που ο έφηβός σας μπορεί να εκτιμήσει. Περισσότερος ύπνος, καλύτερη συγκέντρωση, λιγότερη σύγκριση, περισσότερος χρόνος για ένα σπορ, ή λιγότεροι τσακωμοί, όλα αυτά λειτουργούν καλύτερα από το «άφησε κάτω το κινητό σου».
3. Κρατήστε κάποιες ώρες της ημέρες ελεύθερες από οθόνες. Παράδειγμα, κατά την οδήγηση, τα μαθήματα, τα γεύματα, τη μελέτη, και τον ύπνο. Κάντε ξεκάθαρους τους κανόνες ασφαλείας και διαπραγματευτείτε τα υπόλοιπα.
4. Μειώστε τα ερεθίσματα που τραβούν την προσοχή. Απενεργοποιήστε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις και την αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου, χρησιμοποιήστε τη λειτουργία «μην ενοχλείτε» ή θέστε όρια στη χρήση εφαρμογών, και μετακινήστε τις πιο εθιστικές εφαρμογές μακριά από την αρχική οθόνη.
5. Βάλτε εμπόδια στην πρόσβαση και δώστε μια πραγματική εναλλακτική. Φορτίστε το κινητό μακριά από το κρεβάτι, χρησιμοποιήστε ξεχωριστό ξυπνητήρι (όχι αυτό του κινητού), και προγραμματίστε κάτι που ανταγωνίζεται την έλξη της οθόνης - όχι απλώς μια κενή ώρα που δεν θα ξέρει τι να κάνει.
6. Κάντε το σχέδιο κοινό για όλη την οικογένεια και αναθεωρήστε το σε τακτά διαστήματα. Οι ενήλικες πρέπει να αλλάξουν κι εκείνοι τουλάχιστον μία συνήθεια. Μετά από δύο εβδομάδες, δείτε τον ύπνο, τη διάθεση, το σχολείο, τις σχέσεις, και την αίσθηση ελέγχου του εφήβου. Κρατήστε ό,τι βοήθησε και αναθεωρήστε ό,τι δεν λειτούργησε.

Προωθήσετε την αυτονομία του παιδιού

Θέστε κάποιους μη διαπραγματεύσιμους κανόνες για την ασφάλεια και την υγεία, αλλά αφήστε τον έφηβό σας να επιλέξει τη μέθοδο όπου είναι δυνατόν. Ο στόχος είναι η αυξανόμενη αυτοδιαχείριση - όχι η διά βίου γονεϊκή επιτήρηση.

Μπορείτε να του πείτε:

«Πότε νιώθεις ότι σε εξυπηρετεί το κινητό και πότε, ότι σε παρασέρνει;»

«Με ενδιαφέρει περισσότερο ο ύπνος, το σχολείο, και το πώς νιώθεις παρά το να βγω από πάνω σ’ έναν καβγά.»

«Τι θα έφερνε αποτέλεσμα, χωρίς να σε αποκόψει από τους φίλους σου;»

Επαγγελματική υποστήριξη

Αναζητήστε αξιολόγηση όταν το ζήτημα επιμένει παρά τις από κοινού αλλαγές, όταν η καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζεται, ή ο έφηβός σας νιώθει ότι δεν μπορεί να ελέγξει τη χρήση. Ένας κλινικός ειδικός μπορεί να αναζητήσει κατάθλιψη, άγχος, ΔΕΠΥ, προβλήματα ύπνου ή διατροφής, εκφοβισμό, απομόνωση, ή οικογενειακό στρες και να βοηθήσει στην ανάπτυξη αυτορρύθμισης. Αναζητήστε επείγουσα βοήθεια σε περιπτώσεις αυτοτραυματισμού, αυτοκτονικού ιδεασμού, εκμετάλλευσης, ή άμεσου κινδύνου.