Το πρώτο βήμα

Επιλέξτε μια δύσκολη στιγμή της ημέρας – είτε είναι το φαγητό, είτε ο ύπνος, είτε εκείνη η μεταβατική ώρα που αλλάζει το πρόγραμμα, και ρίξτε όλη την προσοχή σας εκεί.

Τι είναι σύνηθες;

• Οι οθόνες μπορούν να δώσουν μια βραχυπρόθεσμη λύση σ’ ένα πρόβλημα. Μπορεί να απασχολήσουν ένα παιδί, να μειώσουν τη φασαρία, ή να βοηθήσουν μια κουρασμένη οικογένεια να περάσει μια δύσκολη στιγμή.
• Τα παιδιά συνήθως διαμαρτύρονται όταν τους τίθεται ένα νέο όριο. Οι πρώτες μέρες μπορεί να είναι πιο δύσκολες γιατί η παλιά ρουτίνα ήταν οικεία και πρόσφερε άμεση ικανοποίηση.
• Τα μικρά παιδιά χρειάζονται βοήθεια με την πλήξη και τις αλλαγές στο πρόγραμμα. Μπορεί να μην ξέρουν αμέσως τι να κάνουν όταν τους πάρεις την οθόνη.
• Οι εξαιρέσεις δεν ακυρώνουν τη ρουτίνα. Ένα ταξίδι, μια ίωση, ή μια βραδιά που ο γονιός απλά δεν αντέχει -όλα είναι αναμενόμενα. Αυτό που έχει σημασία είναι η επιστροφή στον κανόνα αμέσως μετά.

Πρέπει να ανησυχήσετε όταν:

• Η οθόνη γίνεται απαραίτητη όταν το παιδί τρώει, περιμένει ή στενοχωριέται. Όταν δεν έχει άλλους τρόπους να φάει, να ηρεμήσει ή να περάσει από τη μία δραστηριότητα στην άλλη.
• Η ώρα του ύπνου μετατίθεται όλο και πιο αργά. Η συσκευή έχει γίνει μέρος της ρουτίνας του ύπνου ή μένει στο δωμάτιο όλη τη νύχτα.
• Οι οθόνες προκαλούν συχνά συγκρούσεις. Οι περισσότερες προσπάθειες να σταματήσει η χρήση τους οδηγούν σε παρατεταμένη στενοχώρια ή κόντρα.
• Η χρήση οθόνης έχει γίνει η προεπιλεγμένη δραστηριότητα. Το παιχνίδι, η συζήτηση, η κίνηση και το να εξερευνά το περιβάλλον του μόνο γίνονται όλο και πιο σπάνια.
• Οι ενήλικες και τα παιδιά ακολουθούν πολύ διαφορετικούς κανόνες. Η συχνή χρήση κινητού από τους ενήλικες στη διάρκεια γευμάτων, παιχνιδιού ή ύπνου κάνει τα παιδιά να μην μπορούν να καταλάβουν και να τηρήσουν τα όρια που τους τίθενται.

Τι να προσέξετε

Επιλέξτε μια ρουτίνα, αποφασίστε τι θα αντικαταστήσει την οθόνη, κάντε την έναρξη και τη λήξη προβλέψιμες, και προτρέψετε τους ενήλικες να ακολουθήσουν τον ίδιο κανόνα.

Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε:

Ξεκινήστε από τη στιγμή της ημέρας που έχει τη μεγαλύτερη σημασία

• Διαλέξτε μια μικρή, ρεαλιστική αλλαγή για να ξεκινήσετε. Για παράδειγμα, φορτίστε τα κινητά εκτός υπνοδωματίων, κρατήσετε ένα γεύμα χωρίς οθόνη, ή προστατέψετε την ώρα πριν τον ύπνο.
• Γεύματα. Ξεκινήστε με ένα γεύμα ή σνακ χωρίς οθόνη κάθε μέρα. Βάλτε τις συσκευές μακριά από το οπτικό πεδίο και χρησιμοποιήστε ένα απλό ερέθισμα για συζήτηση, ένα τραγούδι, ή μια μικρή δραστηριότητα στο τραπέζι.
• Ύπνος. Στοχεύστε η τελευταία ώρα πριν τον ύπνο να είναι χωρίς οθόνη και φορτίστε τις συσκευές εκτός του υπνοδωματίου. Αν αυτό φαίνεται ακατόρθωτο, ξεκινήστε με 30 λεπτά και επεκτείνετέ το σταδιακά.
• Πλήξη. Ετοιμάστε τρεις ή τέσσερις εύκολες επιλογές που το παιδί σας ήδη απολαμβάνει. Μια εναλλακτική λειτουργεί καλύτερα από ένα απλό «όχι».
• Έντονα συναισθήματα. Ονομάστε πρώτα το συναίσθημα, και μετά προσφέρετε εγγύτητα, κίνηση, μουσική, μια αισθητηριακή δραστηριότητα, ζωγραφική, ή μια οικεία ρουτίνα.

Φροντίστε η νέα ρουτίνα να είναι εύκολο να εφαρμοστεί

1. Προετοιμάστε την αλλαγή. Πείτε τι θα συμβεί πριν κλείσει η συσκευή: «Ένα ακόμα επεισόδιο, και μετά μπάνιο».
2. Κάντε τον χρόνο ορατό. Χρησιμοποιήστε χρονόμετρο, οπτικό πρόγραμμα, ή το τέλος ενός σύντομου επεισοδίου αντί για απότομο σταμάτημα.
3. Προσφέρετε δύο αποδεκτές επιλογές. «Πρώτα η πιτζάμα ή πρώτα τα δόντια;» δίνει κάποιον έλεγχο χωρίς να ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τον κανόνα της οθόνης.
4. Να αναμένετε απογοήτευση και να μείνετε ήρεμοι. Ένα παιδί μπορεί να είναι στενοχωρημένο και παρόλα αυτά να ακολουθήσει τη ρουτίνα. Αναγνωρίστε το συναίσθημα χωρίς να ξεκινήσετε μια μεγάλη συζήτηση.
5. Εξασκηθείτε σταθερά. Χρησιμοποιήστε τον ίδιο κανόνα για μία εβδομάδα ώστε το παιδί σας να ξέρει τι να περιμένει.
6. Μην βιάζεστε να βγάλετε συμπεράσματα. Δώστε στη νέα ρουτίνα μία με δύο εβδομάδες προθεσμία, και μετά δείτε τι αξίζει να κρατήσετε και τι χρειάζεται αλλαγή.

Φροντίστε ο κανόνας να είναι ορατός σε όλη την οικογένεια

• Αφήστε τα κινητά των ενηλίκων στην άκρη τις ίδιες στιγμές. Τα γεύματα, το παιχνίδι και ο ύπνος είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερα από αυτά που κάνουν οι ενήλικες παρά από αυτά που λένε.
• Μάθετε στο παιδί να ξεχωρίζει τη σωστή χρήση από την περιττή. Πείτε του «Θα κοιτάξω μια στιγμή πότε περνάει το λεωφορείο, και μετά θα αφήσω το κινητό»: Αυτό βοηθά το παιδί να ξεχωρίσει την ανάγκη από τη συνήθεια.
• Φορτίζετε όλες τις συσκευές σε ένα κοινό σημείο του σπιτιού, όχι στα υπνοδωμάτια. Όταν το κάνετε συνήθεια κάθε βράδυ, δεν θα χρειάζεται να υπενθυμίζετε ή να διαπραγματεύεστε συνέχεια.

Να θυμάστε:

Το ζητούμενο δεν είναι ένα παιδί που δεν αγγίζει ποτέ οθόνη. Είναι ένα παιδί που δε χρειάζεται πάντα μια οθόνη για να περάσει την ώρα του, να ηρεμήσει, ή να νιώσει καλά.

Μπορείτε να του πείτε:

«Ξέρω ότι θέλεις ένα ακόμα βίντεο. Η οθόνη τελείωσε για απόψε. Μπορείς να διαλέξεις δύο βιβλία ή μουσική.»

«Επιτρέπεται να είσαι στενοχωρημένος. Θα σε βοηθήσω να σταματήσεις, και ο κανόνας παραμένει ο ίδιος.»

«Σήμερα είναι εξαίρεση επειδή ταξιδεύουμε. Αύριο επιστρέφουμε στη συνηθισμένη μας ρουτίνα.»

Επαγγελματική στήριξη

Αναζητήστε επαγγελματική συμβουλή όταν η οθόνη είναι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος για να αποφευχθεί έντονη στενοχώρια, όταν ένα σταθερό σχέδιο αποτυγχάνει επανειλημμένα, ή όταν επηρεάζονται σημαντικά ο ύπνος, η διατροφή, η μάθηση, η ανάπτυξη ή οι οικογενειακές σχέσεις.