Το πρώτο βήμα

Ο στόχος δεν είναι να βρούμε την «τέλεια» διάρκεια καθημερινής χρήσης, αλλά να διαφυλάξουμε όσα μετρούν: τον ύπνο, τη σωματική κίνηση, το ελεύθερο παιχνίδι, την πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση, τις οικογενειακές στιγμές στο τραπέζι και, πάνω απ' όλα, τον ποιοτικό, αδιάσπαστο χρόνο των παιδιών με τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

Τι είναι σύνηθες;

• Κάποια διακύμανση είναι φυσιολογική. Ένα ταξίδι, μια ασθένεια, ο κακός καιρός ή μια απαιτητική ημέρα μπορεί να οδηγήσουν σε περισσότερη χρήση οθόνης από το συνηθισμένο.
• Η σύντομη διαμαρτυρία είναι συνηθισμένη. Τα μικρά παιδιά συχνά αντιδρούν όταν τελειώνει μια ευχάριστη δραστηριότητα. Ένα παροδικό παράπονο είναι διαφορετικό από ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο παρατεταμένης σύγκρουσης.
• Δεν είναι κάθε χρήση οθόνης ίδια. Μια βιντεοκλήση με τον παππού ή τη γιαγιά, ή μια ιστορία που παρακολουθείται και συζητιέται με έναν ενήλικα, διαφέρει από την αδιάκοπη, μοναχική χρήση.
• Η ηλικία και το πλαίσιο έχουν σημασία. Όσο μικρότερο είναι το παιδί, τόσο πιο σημαντική είναι η άμεση, δια ζώσης αλληλεπίδραση και η συμμετοχή του ενήλικα.

Πρέπει να ανησυχήσετε όταν:

• Οι οθόνες αρχίζουν να καταλαμβάνουν όλο και περισσότερο χώρο στην καθημερινότητα. Καθυστερούν τακτικά τον ύπνο ή αντικαθιστούν το παιχνίδι, την κίνηση, τα γεύματα, το διάβασμα ή τη δια ζώσης επικοινωνία.
• Η συσκευή γίνεται η λύση σχεδόν για τα πάντα. Το παιδί σας τη χρειάζεται τις περισσότερες στιγμές της ημέρας, στην αναμονή, στην πλήξη ή στη στενοχώρια, και έχει λίγους άλλους τρόπους να ηρεμήσει.
• Το να αφήσει κάτω τη συσκευή απαιτεί συχνά έναν μεγάλο αγώνα. Η σύγκρουση είναι συχνή, παρατεταμένη και διαταράσσει την οικογενειακή ζωή.
• Η χρήση γίνεται ως επί το πλείστον χωρίς επίβλεψη. Η τηλεόραση μένει συχνά ανοιχτή στο φόντο, ή ένα μικρό παιδί έχει ελεύθερη πρόσβαση σε συσκευές συνδεδεμένες στο διαδίκτυο.
• Το περιεχόμενο δεν είναι κατάλληλο. Είναι τρομακτικό, βίαιο, έντονα εμπορικό, πολύ γρήγορο, ή προορίζεται για μεγαλύτερα παιδιά.

Τι να προσέξετε

Αναρωτηθείτε: Η χρήση οθόνης περιορίζει τακτικά τον ύπνο, το παιχνίδι, την κίνηση ή τη συζήτηση; Είναι κατάλληλο το περιεχόμενο; Μπορεί το παιδί μου να σταματήσει με ήρεμη υποστήριξη ενήλικα;

Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε:

Για παιδί κάτω των 2 ετών: κρατήστε τη χρήση οθόνης πολύ περιορισμένη

• Δώστε προτεραιότητα στους ανθρώπους και στο παιχνίδι. Τα μωρά και τα νήπια μαθαίνουν καλύτερα μέσα από την άμεση αλληλεπίδραση, την κίνηση, τη μουσική, τις ιστορίες και την εξερεύνηση με όλες τις αισθήσεις.
• Οι βιντεοκλήσεις είναι διαφορετική περίπτωση. Μια σύντομη επαφή με ένα αγαπημένο πρόσωπο μπορεί να είναι κατάλληλη, εφόσον ο ενήλικας συμμετέχει ενεργά-μιλάει, σχολιάζει, συνδέει το παιδί με αυτό που βλέπει. Για παιδιά 18–24 μηνών, αν αποφασίσετε να εισαγάγετε άλλου τύπου περιεχόμενο(όχι βιντεοκλήσεις), επιλέξτε το με προσοχή, κρατήστε τη διάρκεια πολύ μικρή και να είστε πάντα δίπλα τους για να το παρακολουθείτε μαζί.

• Μην αφήνετε μια οθόνη ανοιχτή στον χώρο χωρίς λόγο. Κλείστε την τηλεόραση ή τη συσκευή όταν κανείς δεν τη χρησιμοποιεί ενεργά. Ο ήχος και οι εικόνες στο φόντο μπορούν να διακόψουν τη συζήτηση και το παιχνίδι.

2 έως 5 ετών: κρατήστε τη χρήση περιορισμένη, προβλέψιμη και κοινή

• Χρησιμοποιήστε περίπου μία ώρα την ημέρα ή λιγότερο ως πρακτικό σημείο αναφοράς. Αντιμετωπίστε το ως έναν οδηγό, όχι ως απόλυτο κανόνα. Το περιεχόμενο, το πλαίσιο, η κοινή χρήση και το τι αντικαθιστά η οθόνη έχουν επίσης σημασία.
• Παρακολουθήστε και συζητείστε. Ρωτήστε τι συμβαίνει, ονομάστε τα συναισθήματα και συνδέστε την ιστορία που βλέπει με τη ζωή του παιδιού σας.
• Προστατέψτε τα γεύματα και την ώρα πριν τον ύπνο. Αυτές είναι ιδιαίτερα πολύτιμες στιγμές για συζήτηση και για μια ήρεμη ρουτίνα ύπνου.

5 έως 7 ετών: εστιάστε στην ισορροπία, τον σκοπό και την επίβλεψη

• Δεν υπάρχει ένας αριθμός για όλα τα παιδιά. Θέστε όρια που αφήνουν αρκετό χρόνο για ύπνο, σχολείο, κίνηση, δια ζώσης παιχνίδι και οικογενειακή ζωή.
• Κρατήστε τις συνδεδεμένες συσκευές σε κοινόχρηστους χώρους. Χρησιμοποιήστε ρυθμίσεις απορρήτου κατάλληλες για την ηλικία, φίλτρα περιεχομένου και εποπτευόμενη περιήγηση.
• Κάντε την έναρξη και τη λήξη προβλέψιμες. Ορίστε μια συγκεκριμένη, σταθερή ώρα της ημέρας που επιτρέπεται η οθόνη, δώστε μια προειδοποίηση πριν τη λήξη, και προσφέρετε δύο απλές εναλλακτικές χωρίς οθόνη.

Πώς επηρεάζει το παιδί η δική σας χρήση οθόνης;

• Δώστε το παράδειγμα της ισορροπίας που θέλετε να έχουν. Τα παιδιά παρατηρούν τον τρόπο που οι ενήλικες χρησιμοποιούν τα κινητά τους. Όποτε είναι δυνατόν, αφήστε τη συσκευή σας στην άκρη κατά τη διάρκεια των γευμάτων, του παιχνιδιού και της ρουτίνας πριν τον ύπνο.
• Να είστε παρόντες. Το κινητό σάς αποσπά από τα πιο σιωπηλά μηνύματα του παιδιού σας. Το να παίζετε και να μιλάτε με προσοχή αξίζει πολύ περισσότερο από το να προσπαθείτε να είστε ο τέλειος γονιός.

Για πρόσθετες ανάγκες

Μερικά παιδιά χρησιμοποιούν την οθόνη για επικοινωνία, για μάθηση, για να βρουν κάτι σταθερό και γνώριμο ή για να ηρεμήσουν. Πριν αφαιρέσετε αυτή τη στήριξη, δείτε τι ακριβώς τους προσφέρει και βρείτε μια εναλλακτική που να καλύπτει την ίδια ανάγκη -εξίσου εύκολα προσβάσιμη.

Μπορείτε να του πείτε:

«Το βίντεο τελείωσε. Ξέρω ότι είναι δύσκολο να σταματήσεις. Μπορείς να διαλέξεις τουβλάκια ή ζωγραφική μετά.»

«Δεν προσπαθούμε να κάνουμε κάθε μέρα τέλεια. Φροντίζουμε να υπάρχει αρκετός χρόνος για ύπνο, παιχνίδι και το να είμαστε μαζί.»

Επαγγελματική υποστήριξη

Μιλήστε με έναν παιδίατρο ή επαγγελματία ψυχικής υγείας αν η χρήση οθόνης οδηγεί σε επίμονα προβλήματα ύπνου, έντονη σύγκρουση, απώλεια καθημερινών δραστηριοτήτων, ή ανησυχίες σχετικά με τη γλώσσα, την ανάπτυξη, τη διάθεση ή τη συμπεριφορά. Ο στόχος είναι να κατανοήσετε τι προσφέρει η οθόνη στο παιδί και να χτίσετε ρεαλιστικές εναλλακτικές.