Το πρώτο βήμα

Μην ξεκινήσετε τη συζήτηση λέγοντάς του «Είσαι εθισμένος», αλλά με κάποια αλλαγή που μπορεί να δείτε: «Παρατήρησα ότι ο χρόνος που αφιερώνεις στον ύπνο και τα μαθήματά σου περιορίζεται. Μπορούμε να δούμε μαζί τι συμβαίνει;»

Τι είναι σύνηθες;

• Οι οθόνες εξυπηρετούν πολλούς σκοπούς. Τα σχολικά καθήκοντα, τα παιχνίδια, τα βίντεο, η δημιουργικότητα και η συζήτηση με φίλους μπορεί όλα να εμφανίζονται στην οθόνη την ίδια μέρα, αλλά δεν επιδρούν στο παιδί σας με τον ίδιο τρόπο.
• Το να σταματήσει κανείς μπορεί να είναι πραγματικά δύσκολο. Το παιδί δεν έχει αναπτύξει ακόμη πλήρως την αυτοσυγκράτησή του. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα, ωστόσο, είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να συλλαμβάνουν και να διατηρούν την προσοχή του, μέσω της αυτόματης αναπαραγωγής, των συνεχόμενων «σερί», τα συστήματα ανταμοιβής και τις διαδραστικές ομαδικές συνομιλίες.
• Η φύση της χρήσης μπορεί να μεταβάλλεται. Τα σαββατοκύριακα, μια ασθένεια, ένα ταξίδι, ο κακός καιρός, ή μια ειδική περίσταση μπορεί να φέρουν περισσότερη χρήση οθόνης από το συνηθισμένο. Αναζητήστε το μοτίβο σε βάθος εβδομάδων, κι όχι με βάση μια δύσκολη ημέρα.
• Οι διαφωνίες μπορεί να υποκρύπτουν ασάφεια στους ίδιους τους κανόνες. Όταν τα όρια μεταβάλλονται καθημερινά, ή οι ενήλικες δεν συμφωνούν μεταξύ τους, η σύγκρουση παύει να αφορά αποκλειστικά τη συσκευή, και να αφορά εξίσου -ίσως και περισσότερο- την αίσθηση δικαιοσύνης και προβλεψιμότητας που έχει το παιδί.

Πρέπει να ανησυχήσετε όταν:

• Σημαντικά κομμάτια της ημέρας εκτοπίζονται. Ο ύπνος, τα μαθήματα, η άσκηση, τα γεύματα, το παιχνίδι εκτός οθόνης, οι φιλίες, ή ο οικογενειακός χρόνος συρρικνώνονται επανειλημμένα.
• Το παιδί σας θέλει να σταματήσει αλλά νιώθει ότι δεν μπορεί. Χάνει επανειλημμένα την αίσθηση του χρόνου, επιστρέφει στη συσκευή σχεδόν αμέσως μόλις τελειώσει ο συμφωνημένος χρόνος, και συνεχίζει να χρησιμοποιεί την οθόνη ακόμα κι όταν οι συνέπειες (π.χ. αφαίρεση του τάμπλετ, φωνές, απώλεια άλλων δραστηριοτήτων) είναι δυσάρεστες και για το ίδιο.
• Οι οθόνες έχουν γίνει ο κύριος τρόπος αντιμετώπισης δυσκολιών. Η συσκευή χρειάζεται στις περισσότερες περιπτώσεις πλήξης, απογοήτευσης, άγχους, θυμού, ή μοναξιάς, με λίγους άλλους τρόπους ανάκαμψης.
• Το σχολείο ή οι σχέσεις αλλάζουν. Οι βαθμοί πέφτουν, οι υποχρεώσεις παραλείπονται, η επαφή εκτός οθόνης μειώνεται, η χρήση τη νύχτα ή στα κρυφά γίνεται συνήθεια.
• Το μοτίβο επιδεινώνεται ή συνδέεται με άλλες δυσκολίες. Επίμονο άγχος, κακή διάθεση, προβλήματα προσοχής, εκφοβισμός, οικογενειακό στρες, ή κοινωνική απομόνωση χρειάζονται προσοχή παράλληλα με τη χρήση οθόνης.

Τι πρέπει να προσέξετε

Κάντε τρεις ερωτήσεις: Τι κάνει το παιδί μου στο διαδίκτυο; Ποια ανάγκη καλύπτει; Τι χάνει από την καθημερινότητά του; Η ανησυχία έχει νόημα όχι όταν το ρολόι γράφει πολλές ώρες, αλλά όταν η οθόνη αρχίζει να σβήνει κομμάτια της καθημερινότητάς του παιδιού.

Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε;

Χαρτογραφήστε το μοτίβο πριν το αλλάξετε

• Παρατηρήστε για μια εβδομάδα, αποφεύγοντας την ασφυκτική επιτήρηση. Προσέξτε πότε ξεκινά η χρήση οθόνης, τι κάνει το παιδί σας, πώς τελειώνει, και πώς είναι πριν και μετά. Ο στόχος είναι η κατανόηση, όχι το να το πιάσετε στα πράσα.
• Ρωτήστε ποιες χρήσεις του διαδικτύου νιώθει ότι αξίζουν τον χρόνο του και ποιες του είναι δύσκολο να σταματήσει. Ένα παιδί μπορεί να εκτιμά το παιχνίδι με φίλους αλλά να μην του αρέσει να παγιδεύεται σε αέναη προβολή βίντεο. Η αναγνώριση είναι σημαντική γιατί κάθε πρόβλημα έχει διαφορετική λύση.
• Κοιτάξτε τον σχεδιασμό της πλατφόρμας, όχι μόνο το παιδί. Ελέγξτε αν το παιχνίδι προσφέρει δυνατότητα παύσης, ώστε το παιδί να διακόπτει ελεύθερα, ή αν η αυτόματη αναπαραγωγή, οι ειδοποιήσεις και η πίεση της ομαδικής συνομιλίας το κρατούν συνέχεια «κολλημένο».
• Επιλέξτε ένα πεδίο προς βελτίωση. Ξεκινήστε βάζοντας στόχο είτε τη βελτίωση του ύπνου, ή το ήρεμο διάβασμα των μαθημάτων, ή την αύξηση της άσκησης, ή τη μείωση των καβγάδων στο σπίτι, αντί να προσπαθήσετε να εξαφανίσετε τις οθόνες από τη ζωή του μονομιάς.

Φροντίστε να γνωρίζει το παιδί ότι η χρήση οθονών είναι κάτι που κάποια στιγμή τελειώνει.

• Συμφωνήστε σε ώρες και χώρους "χωρίς χρήση". Παραδείγματα: τα γεύματα, μια σταθερή περίοδος για τα μαθήματα, η ώρα πριν τον ύπνο, και η νυχτερινή φόρτιση της συσκευής σε κοινόχρηστο χώρο.
• Συνδέστε τους κανόνες με αυτό που θέλετε να προστατέψετε: το διάβασμα, τον ύπνο, το οικογενειακό τραπέζι. Και, φροντίστε να εντάξετε το παιδί σε αυτή τη διαδικασία –όταν έχει λόγο, οι κανόνες γίνονται και δικοί του.
• Κάντε τη χρήση οθόνης συνειδητή. Πριν ανοίξει μια εφαρμογή, ενθαρρύνετε το παιδί σας να αποφασίσει τι πάει να κάνει εκεί και πότε σκοπεύει να σταματήσει.
• Χρησιμοποιήστε προειδοποιήσεις και επιλέξετε στιγμές όπου η διακοπή είναι πιο φυσική. Κάνετε μια υπενθύμιση δέκα λεπτών και, όποτε είναι εφικτό, σταματήστε μετά από έναν γύρο, επεισόδιο, ή εργασία αντί να τα διακόψετε στη μέση. Τη διακοπή «εδώ και τώρα» φυλάξτε την για επείγουσες καταστάσεις.
• Μειώστε τα ερεθίσματα που τραβούν την προσοχή. Απενεργοποιήστε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις και την αυτόματη αναπαραγωγή, χρησιμοποιήστε τη λειτουργία «μην ενοχλείτε» κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, και κρατήστε τις πιο εθιστικές εφαρμογές μακριά από την αρχική οθόνη.

Επαναφέρετε ό,τι λείπει

• Δώστε διέξοδο.Τα όρια αποκτούν νόημα όταν ακολουθεί κάτι ελκυστικό -φαγητό, κίνηση, μουσική, παρέα, ένα παιχνίδι ή μια έξοδος.
• Δοκιμάστε ένα πείραμα δύο εβδομάδων.Αφήστε το παιδί να συμμετάσχει στην επιλογή της αλλαγής, ορίστε τι θα μετρήσετε και θέστε μια ημερομηνία επανεξέτασης.
• Κάντε τους κανόνες κοινούς για όλη την οικογένεια. Και οι ενήλικες θα πρέπει να αφήνουν τα κινητά εκτός στα γεύματα, στις συζητήσεις και στον ύπνο. Η κοινή προσπάθεια χτίζει αξιοπιστία.
• Αναθεωρήστε, μην κρίνετε. Κρατήστε ό,τι λειτούργησε, αλλάξτε ό,τι δεν πήγε καλά, και δώστε περισσότερη ελευθερία όταν το παιδί δείχνει πως μπορεί να τη διαχειριστεί.

Μπορείτε να του πείτε:

«Δεν ανησυχώ επειδή οι οθόνες είναι κακές. Ανησυχώ επειδή σε βλέπω εξαντλημένο και τα μαθήματα να σου προκαλούν άγχος».

«Ποιο είναι το πιο δύσκολο πράγμα να σταματήσεις -το να χάσεις την πρόοδό σου, να λείψεις από τους φίλους σου, ή να παρασυρθείς στο επόμενο βίντεο;»

«Ας δοκιμάσουμε μια αλλαγή για δύο εβδομάδες και ας δούμε αν η ζωή γίνεται πιο εύκολη».

Επαγγελματική υποστήριξη

Συμβουλευτείτε έναν παιδίατρο ή επαγγελματία ψυχικής υγείας αν, παρά τους σαφείς κανόνες που έχετε θέσει, η οθόνη εξακολουθεί να επηρεάζει τον ύπνο, το σχολείο, τις σχέσεις, την άσκηση, το φαγητό ή την οικογενειακή ζωή του παιδιού σας. Ακόμα, αν το παιδί δυσφορεί έντονα όταν στερείται την οθόνη, ή αν η υπερβολική χρήση οθόνης συνοδεύεται από άγχος, χαμηλή διάθεση, ΔΕΠΥ, εκφοβισμό ή απομόνωση. Σε περίπτωση αυτοτραυματισμού ή άμεσου κινδύνου, αναζητήστε επείγουσα βοήθεια.