Κίμωλος: Η Πρωτοβουλία επισκέπτεται το νησί της «κιμωλίας γης»
Στο πλαίσιο της συνεργασίας της με τις Κινητές Ιατρικές Μονάδες (ΚΙΜ) της «Αναγέννηση & Πρόοδος», η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων (CAMHI) επισκέφθηκε την Κίμωλο από τις 23 έως τις 27 Οκτωβρίου 2026. Στη διάρκεια της αποστολής πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με επαγγελματίες υγείας, εκπαιδευτικούς και γονείς, με στόχο την παρουσίαση των δράσεων της Πρωτοβουλίας CAMHI και την καταγραφή αναγκών της τοπικής κοινότητας σε θέματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.
Η Κίμωλος, ένα μικρό νησί των Δυτικών Κυκλάδων με 810 μόνιμους κατοίκους (απογραφή 2021), είναι γνωστή για την «κιμωλία γη», τη λευκή άργιλο που χρησιμοποιούνταν από την αρχαιότητα για τις καθαριστικές και θεραπευτικές της ιδιότητες. Στην καρδιά του Χωριού βρίσκεται το μεσαιωνικό Κάστρο της Φραγκοκρατίας, με τα τείχη του να σχηματίζονται από τους εξωτερικούς τοίχους των σπιτιών, χτισμένων το ένα δίπλα στο άλλο. Η φροντίδα της τρίτης ηλικίας έχει κι αυτή τη δική της ιστορία στο νησί: το Αφεντάκειο Κληροδότημα, που ιδρύθηκε το 1907 με δωρεά του ευεργέτη Γεωργίου Οικονόμου Αφεντάκη, στέγασε για δεκαετίες οίκο περίθαλψης ηλικιωμένων και σήμερα, ανακαινισμένο, φιλοξενεί Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΚΗΦΗ).
Ο χώρος αυτός φιλοξένησε και τα ιατρεία των Κινητών Ιατρικών Μονάδων.

Συναντήσεις στο πεδίο
Κατά την παραμονή στο νησί, η παιδοψυχίατρος και μέλος της Πρωτοβουλίας CAMHI, Έφη Καψιμάλλη, πραγματοποίησε τέσσερις συναντήσεις.
Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, στο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Κιμώλου, συναντήθηκε με τις αγροτικές ιατρούς και τη νοσηλεύτρια του νησιού. Παρουσιάστηκε το επιμορφωτικό πρόγραμμα «Ανιχνευτικός Έλεγχος Προβλημάτων Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων», που απευθύνεται σε επαγγελματίες της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
Τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου ακολούθησαν τρεις συναντήσεις στα σχολεία της Κιμώλου. Το μεσημέρι, στο Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις, επτά μέλη του σχολικού προσωπικού ενημερώθηκαν για την Πρωτοβουλία και το πρόγραμμα «Εγγραμματισμός στην Ψυχική Υγεία». Το απόγευμα πραγματοποιήθηκε αντίστοιχη συνάντηση στο Δημοτικό σχολείο Κιμώλου, με τέσσερις εκπαιδευτικούς Δημοτικού και Νηπιαγωγείου.
Η ημέρα έκλεισε με μια συνάντηση με εννέα μητέρες από τους δύο Συλλόγους Γονέων της Κιμώλου. Μετά την παρουσίαση της Πρωτοβουλίας ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση για την ψυχική υγεία και τις ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών τους.

Όσα ακούσαμε στην Κίμωλο
Πέρα από τις δυσκολίες μετακίνησης και την περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες, οι συζητήσεις ανέδειξαν συγκεκριμένες ανάγκες.
Οι επαγγελματίες υγείας επισήμαναν την ανάγκη υποστήριξης των γιατρών της πρωτοβάθμιας φροντίδας στην αναγνώριση και αρχική διαχείριση περιστατικών ψυχικής υγείας, καθώς και την ανάγκη για σαφείς διαδικασίες παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες. Τόνισαν επίσης την έλλειψη υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και την ανάγκη ψυχοκοινωνικής αξιολόγησης και υποστήριξης των κατοίκων.
Από την πλευρά τους, οι γονείς ζήτησαν σταθερή παρουσία υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο νησί, για παιδιά και ενήλικες. Συζητήθηκε επίσης η εμπειρία παροχής εξειδικευμένων θεραπειών μέσω διαδικτύου, οι οποίες, σύμφωνα με τις αναφορές των κατοίκων, δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν σταθερή συμμετοχή και συχνά διακόπτονταν πρόωρα.
Επαγγελματίες υγείας και γονείς αναφέρθηκαν με ιδιαίτερα θετικό τρόπο σε παλαιότερη δράση κλιμακίου ψυχικής υγείας που επισκεπτόταν την Κίμωλο, περίπου μία φορά τον μήνα και η οποία, σύμφωνα με όσα ανέφεραν, έχει διακοπεί.
Μια, ακόμη, παρατήρηση αφορούσε τις αλλαγές στη χειμερινή ζωή της Κιμώλου. Όπως περιέγραψαν κάτοικοι, η μεγάλη τουριστική ανάπτυξη των τελευταίων ετών συνοδεύεται από αλλαγές στις συνήθειες των οικογενειών. Όλο και περισσότεροι επιλέγουν να περνούν τις χειμερινές γιορτές εκτός νησιού, τα καταστήματα μένουν κλειστά και το Χωριό αδειάζει ακόμη και τις ημέρες που παλιότερα έφερναν κοντά οικογένειες και γείτονες. Οι αλλαγές αυτές θέτουν ερωτήματα για τη ζωή και τους δεσμούς μιας μικρής νησιωτικής κοινότητας.
Οι συναντήσεις στην Κίμωλο ανέδειξαν την ανάγκη όχι μόνο για πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά και για συνέχεια στη φροντίδα, σαφείς διαδικασίες παραπομπής και υποστήριξη των επαγγελματιών που εργάζονται στο νησί. Η συνεργασία της Πρωτοβουλίας CAMHI με τις Κινητές Ιατρικές Μονάδες δίνει τη δυνατότητα να καταγράφονται αυτές οι ανάγκες και να αναζητούνται τρόποι ανταπόκρισης, με στόχο την ισότιμη πρόσβαση των παιδιών και των εφήβων στη φροντίδα ψυχικής υγείας, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους.

Το πρόγραμμα της Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων καταρτίζεται και υλοποιείται από ένα πανελλαδικό Δίκτυο φορέων και επαγγελματιών ψυχικής υγείας του δημοσίου τομέα, σε συνεργασία με το Child Mind Institute (Νέα Υόρκη) και με τη στήριξη του Υπουργείου Υγείας. Η Πρωτοβουλία υποστηρίζεται αποκλειστικά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του ΙΣΝ.
Οι Κινητές Ιατρικές Μονάδες (ΚΙΜ) αποτελούν πρωτοβουλία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) σε συνεργασία με την Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (ΑΕΜΥ) και υλοποιούνται από την ΑΜΚΕ Αναγέννηση & Πρόοδος, υπό την επιστημονική επίβλεψη της Α΄ Ορθοπεδικής Χειρουργικής Κλινικής του ΕΚΠΑ