Το πρώτο βήμα

«Σ' ευχαριστώ που μου το είπες. Δεν έχεις μπλέξει. Θα το λύσουμε μαζί.»

Τι είναι σύνηθες;

• Ένα παιδί ή ένας έφηβος ενδέχεται να πει την ιστορία λίγο-λίγο. Η ντροπή, ο φόβος, ή η αβεβαιότητα μπορεί να το δυσκολέψουν να μιλήσει για όλα με τη μία.
• Τα έντονα συναισθήματα μπορεί να συνεχιστούν ακόμη και μετά από ένα «μπλοκ» επαφής. Το μπλοκάρισμα ενός λογαριασμού μπορεί να σταματήσει τα μηνύματα αλλά όχι τον φόβο, την ντροπή, τον θυμό, ή την ανησυχία για το σχολείο.
• Το ότι κάνουν λάθη μερικές φορές οι νέοι δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται προστασία. Ακόμα κι αν το παιδί σας έδωσε περισσότερες πληροφορίες από όσες έπρεπε, απάντησε σε κάποιον που δεν έπρεπε, ή παρέβη έναν οικογενειακό κανόνα, αυτό δεν σημαίνει ότι φταίει για όσα του συνέβησαν.
• Δεν είναι κάθε δυσάρεστη ανταλλαγή μηνυμάτων επείγον περιστατικό. Το βασικό ερώτημα: είναι ασφαλές; Συνεχίζεται η επαφή; Πώς επηρεάζεται η καθημερινότητά του;

Πρέπει να ανησυχήσετε όταν:

• Η ασφάλεια απειλείται άμεσα. Κάποιος έχει απειλήσει ότι θα κάνει κακό, έχει ζητήσει να κρατηθεί η επαφή μυστική, ζητά χρήματα ή φωτογραφίες, γνωρίζει πού μένει το παιδί ή θέλει να συναντηθούν.
• Υπάρχει επαφή με ενήλικα ή με πολύ μεγαλύτερο άτομο. Σεξουαλικοποιημένη επαφή, grooming, πίεση, ή προσπάθειες μεταφοράς της συνομιλίας σε ιδιωτικό κανάλι χρειάζονται άμεση παρέμβαση.
• Το περιστατικό επηρεάζει τον κοινωνικό κύκλο. Φωτογραφίες, φήμες, πλαστοπροσωπία, ή ταπεινωτικές αναρτήσεις διαμοιράζονται μεταξύ λογαριασμών ή φτάνουν στη σχολική ζωή.
• Η καθημερινή λειτουργικότητα έχει αλλάξει. Το παιδί σας δεν κοιμάται καλά, αποφεύγει το σχολείο, αποτραβιέται, δείχνει άγχος ή χαμηλή διάθεση, ή φοβάται να χρησιμοποιήσει τη συσκευή του.
• Υπάρχει ανησυχία για αυτοτραυματισμό ή βλάβη σε άλλους. Πάρτε στα σοβαρά κάθε υπαινιγμό, απειλή, ή σχέδιο και αναζητήστε επείγουσα βοήθεια.

Σχετικά με την ηλικία

Οι όροι ηλικίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από πλατφόρμα σε πλατφόρμα — κι αλλάζουν συνεχώς. Ακολουθήστε τους κανόνες του τόπου σας. Αλλά ακόμα κι όταν η πλατφόρμα επιτρέπει έναν λογαριασμό, αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι το παιδί σας είναι έτοιμο. Η βλάβη μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία — μέσα από παιχνίδια, ομαδικές συνομιλίες, μηνύματα, βίντεο, social media, ή σχολικές πλατφόρμες. Προτεραιότητα: βοηθήστε πρώτα. Τους κανόνες θα τους συζητήσετε αφού βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας είναι ασφαλές.

Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε:

Χρησιμοποιήστε αυτή την προσέγγιση έξι βημάτων

1. Μείνετε ήρεμοι, ακούστε, καθησυχάστε. Πείτε ευχαριστώ στο παιδί σας που σας μίλησε, πάρτε την ανησυχία στα σοβαρά, και αφήστε το να εξηγήσει με τα δικά του λόγια. Πείτε του ξεκάθαρα ότι δεν έχει μπλέξει και ότι θα το βοηθήσετε.
2. Ελέγξτε την άμεση ασφάλεια. Ρωτήστε για απειλές, μυστικότητα, χρήματα, φωτογραφίες, κοινοποίηση τοποθεσίας, σχέδια συνάντησης, και οποιαδήποτε ένδειξη αυτοτραυματισμού.
3. Κρατήστε μόνο ό,τι χρειάζεται. Καταγράψτε ονόματα χρηστών, ημερομηνίες, συνδέσμους, και σχετικά μηνύματα πριν μπλοκάρετε την επαφή. Μην ανοίγετε, κατεβάζετε, προωθείτε, ή διαδίδετε επιβλαβές υλικό. Ακολουθήστε τις οδηγίες για προσωπικές ή οικείες φωτογραφίες που ισχύουν στο μέρος που ζείτε.
4. Διακόψτε την επαφή και αναφέρετέ την. Μπλοκάρετε και αναφέρετε τον λογαριασμό ή το περιεχόμενο, αλλάξτε κωδικούς πρόσβασης αν χρειάζεται, χρησιμοποιήστε επαλήθευση δύο βημάτων, και αναθεωρήστε τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και κοινοποίησης τοποθεσίας. Αν έχει διαμοιραστεί φωτογραφία ανηλίκου, χρησιμοποιήστε την αναγνωρισμένη υπηρεσία αναφοράς ή αφαίρεσης που είναι διαθέσιμη στη χώρα σας.
5. Εμπλέξετε τους αρμόδιους ενήλικες. Επικοινωνήστε με το σχολείο όταν εμπλέκονται συνομήλικα παιδιά ή άλλα μέλη της σχολικής κοινότητας. Χρησιμοποιήστε εξειδικευμένη υποστήριξη, υπηρεσίες παιδικής προστασίας, ή την αστυνομία αν υπάρχουν απειλές, εκβιασμός, καταδίωξη, σεξουαλική πίεση, ή επαφή με ενήλικα.
6. Συμφωνήστε για τα επόμενα βήματα. Ρωτήστε τι θέλει το παιδί, εξηγήστε τι θεωρείτε απαραίτητο για την ασφάλειά του, διατηρήστε την ιδιωτικότητα όσο γίνεται, και επανεξετάσετε μέσα σε μία με δύο μέρες.

Τι αλλάζει με την ηλικία;

• Για μικρότερα παιδιά, αναλάβετε πιο ενεργό ρόλο. Εξετάστε τον λογαριασμό ή τη συνομιλία μαζί, προσαρμόστε τις ρυθμίσεις, μπλοκάρετε ή αναφέρετε, και εμπλέξτε το σχολείο ή έναν άλλον έμπιστο ενήλικα. Εξηγήστε κάθε βήμα.
• Για εφήβους, εμπλέξτε τους στις αποφάσεις όποτε το επιτρέπει η ασφάλεια. Ρωτήστε τι αποτέλεσμα θέλουν και διατηρήστε την ιδιωτικότητα και την επιλογή τους. Προχωρήστε σε άμεση επέμβαση όταν υπάρχουν απειλές, εκβιασμός, καταδίωξη, σεξουαλική πίεση, επαφή με ενήλικα, ή άμεσος κίνδυνος.

Αποφύγετε αντιδράσεις που μπορεί να κλείσουν την πόρτα

• Μην κατάσχετε αυτόματα τη συσκευή. Περιορίστε την πρόσβαση όταν η συνεχιζόμενη επαφή δημιουργεί κίνδυνο, αλλά εξηγήστε τον λόγο ώστε να μην νομίσει ότι φταίει που σας μίλησε.
• Μην ανταποδίδετε ή δημοσιεύετε δημόσια. Αποφύγετε θυμωμένα μηνύματα, δημόσιες κατηγορίες, ή επικοινωνία με άλλη οικογένεια εν βρασμώ.
• Μην το αναγκάζετε να σας λέει τι συνέβη ξανά και ξανά. Καταγράψτε τα βασικά γεγονότα μία φορά και αποφύγετε να αναγκάζετε το παιδί να ξαναβλέπει επανειλημμένα στενόχωρο υλικό.
• Πρώτα η στήριξη, όχι η κριτική. Εστιάστε πρώτα στην ασφάλεια και την υποστήριξη του παιδιού. Το δίδαγμα και η αποκατάσταση θα έρθουν μετά.

Μπορείτε να του πείτε:

«Έκανες το σωστό που μου το είπες.» «Ας σκεφτούμε τι θα ήθελες να συμβεί στη συνέχεια. Χρειάζεται επίσης να σε ρωτήσω μερικά πράγματα για την ασφάλειά σου, και θα σου εξηγήσω κάθε βήμα που πιστεύω ότι είναι απαραίτητο.» «Δεν θα το μοιραστώ με κανέναν πέρα απ' όσους χρειάζεται για να σε κρατήσω ασφαλή.»

Ζητήστε βοήθεια επειγόντως

Επικοινωνήστε άμεσα με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ή τις κατάλληλες τοπικές υπηρεσίες παιδικής προστασίας αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, σχέδιο συνάντησης, σοβαρές απειλές, εκβιασμός, σεξουαλική εκμετάλλευση, ή ανησυχία ότι ο νέος μπορεί να βλάψει τον εαυτό του ή κάποιον άλλο.

Επαγγελματική υποστήριξη

Κανονίστε επαγγελματική υποστήριξη αν η στενοχώρια, τα προβλήματα ύπνου, η αποφυγή σχολείου, η απόσυρση, το άγχος, η χαμηλή διάθεση, ή ο φόβος χρήσης συσκευών συνεχίζονται. Μια ήρεμη παρακολούθηση έχει σημασία ακόμη κι όταν το άμεσο διαδικτυακό πρόβλημα φαίνεται λυμένο.